HẬU QUẢ KHÔNG MONG MUỐN KHI LÀM DỤNG KHÁNG SINH

Kháng sinh được coi là một phát minh quan trọng nhất của nền y học hiện đại, thế nhưng những tác hại khi lạm dụng kháng sinh quá mức như hiện nay đang khiến con người mất đi nhiều vũ khí quan trọng trong việc điều trị các bệnh lý nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra.

Tác hại của lạm dụng kháng sinh không chỉ làm gia tăng tỉ lệ kháng kháng sinh gây khó khăn trong điều trị mà còn gây ra nhiều ảnh hưởng khác. Hãy cùng tìm hiểu về 5 hậu quả không mong muốn do tác hại của lạm dụng thuốc kháng sinh.

1. Tăng tiêu chảy dẫn đến chết người ở trẻ nhỏ

Trong đường ruột bình thường luôn tồn tại một quần thể các loài vi khuẩn khác nhau duy trì ở thế cân bằng, tham gia giúp ích cho quá trình tiêu hóa, đồng thời còn có tác dụng kìm hãm và làm mất tác dụng của các vi khuẩn gây bệnh ở đường ruột.

Tác hại của lạm dụng kháng sinh khi sử dụng một hoặc nhiều loại thuốc kháng sinh mạnh với liều cao và kéo dài sẽ dẫn tới các loài vi khuẩn nói trên bao gồm cả vi khuẩn có lợi (lợi khuẩn) cũng bị kháng sinh tiêu diệt. Sau đó, hệ lụy khi lạm dụng kháng sinh là phá vỡ thế cân bằng gây ra hiện tượng loạn khuẩn, do đó thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn tiềm ẩn khả năng gây bệnh về đường ruột, chủ yếu là chứng tiêu chảy hoặc viêm ruột.

Trẻ nhỏ là đối tượng đặc biệt nhạy cảm trước tác hại của lạm dụng kháng sinh trên hệ vi sinh vật đường ruột.

2. Làm giảm sự nhạy cảm của vi sinh vật đường ruột

Ngoài vi khuẩn có lợi thì bên trong ruột còn có chứa hàng tỷ vi sinh vật khác nhau. Những thuốc kháng sinh mạnh có thể rất có ích trong việc điều trị các tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, nhưng lại có thể sẽ loại bỏ và làm giảm sự nhạy cảm của rất nhiều loại những vi sinh vật đường ruột khác nhau. Một trong những hệ lụy khi lạm dụng kháng sinh điển hình nhất là trường hợp nhiễm khuẩn C.diff rất khó điều trị.

3. Có thể biến những vi khuẩn có lợi thành những vi khuẩn gây hại

Vi khuẩn có khả năng ngăn cản lại tác dụng của thuốc kháng sinh nhờ vào quá trình chuyển gen ngang. Điều đặc biệt là vi khuẩn không cần phải sinh sản mới có thể truyền gen kháng kháng sinh cho đời sau mà chúng có thể truyền gen này cho “đồng đội” của mình thông qua việc tiết ra các gen kháng thuốc qua màng để truyền gen kháng thuốc cho vi khuẩn khác. Đây là một hệ lụy khi lạm dụng kháng sinh làm gia tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh ngày càng nặng nề.

4. Tăng khả năng kháng thuốc của vi khuẩn

Hậu quả của lạm dụng kháng sinh dễ làm cho vi khuẩn đề kháng với tác dụng của thuốc kháng sinh, do đó làm giảm tác dụng chữa bệnh của thuốc, đây là hậu quả tai hại, rộng lớn và lâu dài cho toàn xã hội. Theo đó, sự ảnh hưởng lạm dụng kháng sinh đến sự kháng thuốc kháng sinh ở vi khuẩn xảy ra chủ yếu do một trong các nguyên nhân sau đây:

  • Sự hình thành những gen kháng thuốc ở nhiễm sắc thể
  • Tiếp nhận một plasmid kháng thuốc từ vi khuẩn khác truyền cho
  • Vi khuẩn ở một vài trạng thái sinh lý đặc biệt như vi khuẩn ở trạng thái ngủ, không hoạt động, không nhân lên không bị ảnh hưởng bởi tác động của thuốc như vi khuẩn lao.

Khi một biến chủng vi khuẩn có khả năng đề kháng thuốc kháng sinh thì biến chủng này có thể truyền tính kháng thuốc cho những vi khuẩn khác bằng nhiều cơ chế khác nhau bao gồm:

  • Biến nạp: gen kháng thuốc được truyền ra môi trường, sau đó từ môi trường lại xâm nhập vào tế bào vi khuẩn nhạy cảm với thuốc kháng sinh làm cho vi khuẩn trở nên đề kháng với kháng sinh.
  • Tải nạp: thông qua virus, gen kháng thuốc có thể được truyền một cách trực tiếp từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác của cùng một loài hoặc giữa các loài.
  • Tiếp hợp: Đây là hiện tượng khi hai vi khuẩn tiếp hợp, một phần vật chất của yếu tố di truyền di chuyển từ vi khuẩn cho sang vi khuẩn nhận bằng con đường tiếp xúc trực tiếp giữa hai tế bào

Vì thế, một tác hại nữa khi lạm dụng kháng sinh là làm lây lan tính kháng thuốc từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác, gây ra hiện tượng vi khuẩn đa kháng kháng sinh.

Tài liệu tham khảo:

https://www.vinmec.com/vi/chu-de/lam-dung-thuoc-khang-sinh/

 

 

 


Chia sẻFacebook! Twitter! Zingme!